3 miejsca, w których czas wygląda jak błąd

Dziś Antarktyda to lód, wiatr i prawie żadnych roślin. A jednak na zboczach Gór Transantarktycznych geolodzy znaleźli skamieniałe pnie drzew — pozostałości lasu sprzed około 260 milionów lat.

Rosły tu głównie wymarłe drzewa z rodzaju Glossopteris, a obok nich paprocie i mchy. Antarktyda była wtedy częścią superkontynentu Gondwany i miała cieplejszy, wilgotniejszy klimat. Leżała jednak w pobliżu bieguna — te lasy musiały więc znosić miesiące ciemności zimą i nieustanne światło latem.

Koniec przyszedł gwałtownie: około 252 milionów lat temu nastąpiło największe masowe wymieranie w historii Ziemi. Zniknęły wtedy także polarne lasy — a naukowcy wciąż badają, jak drzewom udawało się przetrwać w tak skrajnych warunkach.

Jeszcze kilka tysięcy lat temu Sahara nie była pustynią. W tak zwanym afrykańskim okresie wilgotnym, mniej więcej od 14 do 5 tysięcy lat temu, rozciągała się tu sawanna z trawami i drzewami, a po krajobrazie wędrowały słonie, żyrafy, hipopotamy i krokodyle.

Jezioro Czad urosło wtedy do ogromnych rozmiarów — tak zwane Megajezioro Czad miało około 1000 na 600 kilometrów. Ludzie zostawili po sobie malowidła naskalne, m.in. w górach Tassili n'Ajjer i słynnej Jaskini Pływaków, gdzie na skałach w środku pustyni widać postacie, które wyglądają, jakby pływały.

Przyczyną były powolne zmiany w ruchu Ziemi wokół Słońca. Lato na półkuli północnej było nieco cieplejsze, a monsun przynosił deszcze daleko w głąb Afryki. Gdy ten układ się zmienił, Sahara wyschła.

Na wyschniętym jeziorze Racetrack Playa w Dolinie Śmierci w Kalifornii leżą kamienie, a za nimi ciągną się długie ślady — jakby ktoś je przeciągał. Niektóre ważą nawet około 300 kilogramów. Nikt jednak nigdy nie widział, żeby się poruszały.

Przez dziesiątki lat powstawały teorie: silne wiatry, pola magnetyczne, a nawet żarty ludzi. Zagadkę rozwiązali dopiero naukowcy, którzy wyposażyli kamienie w odbiorniki GPS i ustawili kamery. W grudniu 2013 roku po raz pierwszy nagrali je w ruchu.

Wyjaśnienie okazało się zaskakująco proste. Zimą na dnie jeziora zbiera się płytka woda, która w nocy zamarza w cienką warstwę lodu. Gdy rano lód pęka na wielkie tafle, lekki wiatr pcha je powoli po wodzie — a one popychają kamienie, kilka metrów na minutę.