Zielona Sahara: kiedy na pustyni żyły hipopotamy

Wyobraź sobie Saharę porośniętą trawą, z drzewami, jeziorami i hipopotamami. To nie fantazja — tak wyglądała jeszcze kilka tysięcy lat temu. Naukowcy nazywają ten czas afrykańskim okresem wilgotnym.

Pustynia, która była sawanną

Okres wilgotny trwał mniej więcej od 14,5 do 5–6 tysięcy lat temu. Pustynię zastępowała sawanna z trawami, krzewami i drzewami. Żyły tu słonie, żyrafy, hipopotamy i krokodyle. Jezioro Czad urosło do gigantycznych rozmiarów — tak zwane Megajezioro Czad miało około 1000 na 600 kilometrów i było wtedy największym jeziorem na Ziemi.

Ludzie na zielonej Saharze

Ludzie korzystali z tych warunków. W Gobero w Nigrze odkryto największy cmentarz z epoki kamienia na Saharze — około 200 grobów dwóch kolejnych kultur, które żyły nad brzegiem jeziora. Wśród szczątków były kości ryb i krokodyli. Pierwsi mieszkańcy łowili ryby harpunami z kości.

Po tym świecie zostały też malowidła naskalne, m.in. w górach Tassili n’Ajjer w Algierii i w Jaskini Pływaków w Egipcie. Na tej drugiej widać ludzkie postacie, które wyglądają, jakby pływały — w miejscu, gdzie dziś przez setki kilometrów nie ma wody.

Dlaczego Sahara się zazieleniła — i wyschła

Przyczyną był ruch Ziemi wokół Słońca. Oś obrotu Ziemi powoli zmienia orientację (to tzw. precesja). Kilka tysięcy lat temu lato na półkuli północnej przypadało na moment, gdy Ziemia była bliżej Słońca, więc nasłonecznienie było o kilka procent silniejsze. Wzmocniony monsun przynosił deszcze daleko w głąb Afryki, a rośliny i jeziora same podtrzymywały wilgotny klimat.

Gdy ten układ się zmienił, deszcze się cofnęły. Sahara wysychała etapami i około 5–6 tysięcy lat temu stała się pustynią, jaką znamy.